ใส่แว่นเร็ว ทำให้สายตาแย่ลงจริงไหม?

หลายคนมีความเชื่อว่า “ถ้าเริ่มใส่แว่นเร็ว สายตาจะยิ่งแย่” หรือ “พอใส่แว่นแล้วจะถอดไม่ได้อีก” จึงเลือกทนมองไม่ชัด หยีตา หรือพยายามเพ่งแทนการตรวจวัดสายตา

ความจริงคือ แว่นตาที่มีค่าสายตาเหมาะสมไม่ได้ทำให้ดวงตาอ่อนแอลง และไม่ได้ทำให้สายตาเสียเร็วขึ้น หน้าที่ของแว่นคือช่วยหักเหแสงให้ภาพตกในตำแหน่งที่เหมาะสม ทำให้เรามองเห็นชัดและใช้สายตาได้สบายขึ้น

ทำไมพอใส่แว่นแล้วจึงรู้สึกว่าถอดไม่ได้?

ก่อนใส่แว่น สมองของเราอาจคุ้นเคยกับภาพที่ไม่ชัดมานาน เมื่อได้ใส่แว่นและเห็นภาพคมชัดขึ้น สมองก็เริ่มจดจำว่าการมองเห็นที่ชัดควรเป็นอย่างไร

เมื่อถอดแว่น ภาพจะกลับไปไม่ชัดตามค่าสายตาเดิม จึงรู้สึกว่า “สายตาแย่กว่าเมื่อก่อน” ทั้งที่หลายครั้งเป็นเพียงการเปรียบเทียบระหว่างภาพชัดกับภาพไม่ชัด ไม่ได้หมายความว่าแว่นเป็นสาเหตุที่ทำให้ค่าสายตาเพิ่มขึ้น

American Academy of Ophthalmology ระบุว่าการใส่แว่นไม่ได้ทำให้การมองเห็นแย่ลงหรือก่อให้เกิดโรคตา อ่านข้อมูลจาก AAO

แล้วทำไมค่าสายตายังเพิ่มขึ้นได้?

ค่าสายตาสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตามอายุ โครงสร้างของดวงตา พันธุกรรม และพฤติกรรมการใช้สายตา โดยไม่เกี่ยวกับว่าคนนั้นเริ่มใส่แว่นเร็วหรือช้า

ตัวอย่างเช่น สายตาสั้นในเด็กและวัยรุ่นอาจเพิ่มขึ้นตามการเจริญเติบโตของลูกตา ส่วนผู้ที่มีอายุประมาณ 40 ปีขึ้นไปอาจเริ่มมองใกล้ไม่ชัดจากภาวะสายตายาวตามวัย ซึ่งเป็นการเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติ

ดังนั้น หากตรวจพบว่าค่าสายตาเพิ่มขึ้นหลังจากใส่แว่น ไม่ได้แปลว่าแว่นเป็นต้นเหตุ แต่อาจเป็นเพราะค่าสายตากำลังเปลี่ยนแปลงอยู่แล้ว

การฝืนไม่ใส่แว่นช่วยบริหารดวงตาหรือไม่?

การพยายามมองโดยไม่ใส่แว่นไม่ได้ทำให้ค่าสายตาหายไป และโดยทั่วไปไม่ได้ช่วยให้ดวงตาแข็งแรงขึ้น หากมีค่าสายตาที่รบกวนการใช้งาน การฝืนมองอาจทำให้เกิดอาการต่าง ๆ เช่น

• หยีตาเพื่อพยายามมองให้ชัด
• ปวดตาหรือตาล้าง่าย
• ปวดศีรษะหลังอ่านหนังสือหรือทำงาน
• มองป้ายและรายละเอียดระยะไกลไม่ชัด
• ขับรถลำบาก โดยเฉพาะช่วงกลางคืน
• ทำงานหรือเรียนได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ

National Eye Institute อธิบายว่าแว่นเป็นหนึ่งในวิธีที่ง่ายและปลอดภัยที่สุดในการแก้ภาวะสายตาผิดปกติ เช่น สายตาสั้น สายตายาว สายตาเอียง และสายตายาวตามวัย อ่านข้อมูลจาก NEI

เด็กยิ่งไม่ควรรอจนมองไม่เห็นกระดาน

สำหรับเด็ก การตรวจพบปัญหาการมองเห็นตั้งแต่เนิ่น ๆ มีความสำคัญมาก เพราะระบบการมองเห็นและสมองยังอยู่ในช่วงพัฒนา

หากเด็กมีค่าสายตาสองข้างแตกต่างกันมาก มีสายตาผิดปกติบางประเภท หรือมองไม่ชัดอยู่เป็นเวลานานโดยไม่ได้รับการแก้ไข อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะตาขี้เกียจในบางกรณี การแก้ไขตั้งแต่เด็กมักมีโอกาสได้ผลดีกว่าการปล่อยไว้นาน ตามข้อมูลของ National Eye Institute

สัญญาณที่ผู้ปกครองควรสังเกต ได้แก่ เด็กชอบนั่งใกล้โทรทัศน์ ถือหนังสือหรือโทรศัพท์ใกล้ใบหน้า หยีตาเวลามองไกล ปิดตาข้างหนึ่ง หรือบ่นปวดศีรษะบ่อย หากพบอาการเหล่านี้ควรพาไปตรวจโดยไม่ต้องรอให้เด็กบอกว่ามองไม่ชัด

ใส่แว่นแล้วช่วยถนอมสายตาได้หรือไม่?

คำว่า “ถนอมสายตา” ควรทำความเข้าใจให้ถูกต้อง แว่นที่มีค่าสายตาเหมาะสมสามารถช่วยให้มองเห็นชัด ลดการเพ่ง และช่วยให้ทำกิจกรรมต่าง ๆ ได้สะดวกและปลอดภัยขึ้น แต่แว่นทั่วไปไม่ได้ป้องกันโรคตาทุกชนิด และไม่สามารถรักษาต้อกระจก ต้อหิน โรคจอประสาทตา หรือโรคทางตาอื่น ๆ ได้

ส่วนเลนส์กรองแสงสีฟ้า ไม่ควรโฆษณาว่าสามารถป้องกันจอประสาทตาเสื่อมจากหน้าจอได้ เนื่องจากปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าแสงจากหน้าจอคอมพิวเตอร์ทำลายดวงตา อย่างไรก็ตาม การจัดระยะหน้าจอให้เหมาะสม พักสายตาเป็นระยะ กะพริบตาให้บ่อย และลดแสงสะท้อน สามารถช่วยลดความไม่สบายตาจากการใช้หน้าจอได้

จำเป็นต้องใส่แว่นตลอดเวลาหรือไม่?

ไม่ใช่ทุกคนต้องใส่แว่นตลอดทั้งวัน ขึ้นอยู่กับชนิดและระดับค่าสายตา อายุ อาชีพ และลักษณะการใช้งาน

บางคนอาจใช้แว่นเฉพาะเวลาขับรถหรือมองไกล บางคนใช้เฉพาะอ่านหนังสือและทำงานหน้าจอ ขณะที่ผู้มีค่าสายตาสูงหรือจำเป็นต้องมองเห็นชัดตลอดเวลา อาจเหมาะกับการใส่แว่นเป็นประจำ

จึงไม่ควรนำแว่นของผู้อื่นมาลองใส่ หรือตัดสินใจจากตัวเลขค่าสายตาเพียงอย่างเดียว ควรตรวจวัดและทดลองการมองเห็นให้เหมาะกับการใช้งานจริงของแต่ละคน

สรุป: ไม่ต้องรีบใส่แว่นโดยไม่มีเหตุ แต่ก็ไม่ควรฝืนมองไม่ชัด

การใส่แว่นเร็วไม่ได้ทำให้สายตาแย่ลง หากเป็นแว่นที่มีค่าสายตาเหมาะสมกับผู้สวมใส่ สิ่งสำคัญไม่ใช่การใส่ให้เร็วที่สุด แต่คือ การตรวจพบปัญหาและแก้ไขในเวลาที่เหมาะสม

หากมองไม่ชัด หยีตาบ่อย ปวดศีรษะหลังใช้สายตา ขับรถกลางคืนลำบาก หรือรู้สึกว่าแว่นเดิมไม่ชัดเหมือนก่อน ควรเข้ารับการตรวจวัดสายตา ไม่จำเป็นต้องรอให้อาการรบกวนชีวิตประจำวันมากขึ้น

ในกรณีที่มีอาการตามัวเฉียบพลัน เห็นแสงวาบ จุดดำเพิ่มขึ้นมาก เห็นภาพซ้อน ปวดตารุนแรง ตาแดงร่วมกับคลื่นไส้ หรือใส่แว่นแล้วยังมองไม่ชัด ควรพบจักษุแพทย์โดยเร็ว เพราะอาการอาจไม่ได้เกิดจากค่าสายตาเพียงอย่างเดียว

January Optical ให้บริการตรวจวัดสายตาและแนะนำเลนส์ให้เหมาะกับการใช้งาน หากตรวจพบความผิดปกติที่อาจไม่ใช่ปัญหาค่าสายตา ทางร้านจะแนะนำให้เข้ารับการตรวจเพิ่มเติมกับจักษุแพทย์

โทร: 090-245-1659
LINE: @jan-optic